مراتب علم

حدیث معروفی است که علم سه پله و سه مرحله دارد . انسان همینکه به‏ مرحله اول آن می‏رسد مغرور می‏شود و تکبر می‏کند ، معلوماتش در نظرش جلوه‏ می‏کند ، خود رااز همه چیز و همه کس برتر و بالاتر می‏بیند ( این مرحله‏ مرحله علم بینی و خودبینی است ) . تا به مرحله دوم می‏رسد . در این مرحله‏ بر معلوماتش افزوده می‏شود ، عظمت خلقت و آفرینش در برابرش نمودار می‏شود ، خود را و معلومات خود را در برابر دستگاه عظیم آفرینش کوچک‏ می‏بیند و حالت تواضع در او پیدا می‏شود ( این مرحله مرحله واقع بینی و جهان بینی است ، از علم بینی به جهان بینی می‏رسد ) ، به جای آنکه به‏
معلومات خود نظر افکند به جهان نظر می‏کند و با آن معلومات جهان را اندازه می‏گیرد . تا آنکه قدم به مرحله سوم می‏گذارد . در این مرحله می‏فهمد که هیچ چیز نمی‏داند ( « علم انه لا یعلم شیئا » ) - این مرحله مرحله بهت‏ و حیرت است - . در این مرحله همین قدر می‏فهمد که مقیاس های فکری کمتر از آنست که بتواند جهان عظیم را با آنها متر کند و اندازه بگیرد . می‏داند و می‏فهمد که مقیاسهای علم و فکر او برای یک محیط محدود زندگی‏ خودش فقط صحیح است به کار برده شود نه بیشتر .

حاصل عمرم سه سخن بیش نیست
خام بدم ، پخته شدم ، سوختم

"بیست گفتار"

استاد مطهری

/ 0 نظر / 137 بازدید